Operacija katarakte je jedna od najčešće izvođenih hirurških intervencija na ljudskom telu. Zahvaljujući značajnom napretku medicine i tehnologije, ova operacija je danas sigurna i pouzdana procedura, koja čini više od 80% operativnog programa u savremenim očnim klinikama.

Najsavremenija metoda operacije je ultrazvučna tehnika – fakoemulzifikacija, koja omogućava operaciju katarakte u njenom najranijem stadijumu, sa pojavom prvih smetnji vida, umesto mučnog čekanja da katarakta „sazri“ i prolaska kroz stanje „privremenog slepila“, što je bila neminovnost starih hirurških pristupa.

Pre operacije

Po dolasku, medicinsko osoblje sprovodi pacijenta u prostoriju gde se vrši priprema za operaciju, gde pacijent ostaje oko 45 minuta. Savetuje se da pacijent dođe u pratnji još jedne osobe, koja će biti uz njega po završetku operacije.

U sklopu preoperativne pripreme vrši se merenje krvnog i očnog pritiska, kao i davanje blagog sedativa. Neposredno pre operacije, pacijentu se širi zenica kapima i daje se kapljična anestezija, kojom se postiže bezbolnost i komfornost tokom operacije. Na ovaj način se izbegava nepotrebno davanje peribulbarne anestezije iglom (injekcija pored oka) i njene neželjene efekte (krvni podlivi kapaka i orbite, postoperativna ptoza – spuštenost kapka i eventualne ozlede vidnog živca i očne jabučice).

Tokom pripreme za operaciju, pacijent je u neprestanoj komunikaciji sa prisutnim medicinskim osobljem, čija je uloga da opuste pacijenta i izgrade osećaj sigurnosti i poverenja, ali i da neprekidno prate zdravstveno stanje pacijenta.

Po završetku pripreme, pomoćni medicinski tehničar pomaže pacijentu da obuče sterilni mantil, kaljače i kapu, kao neophodnu opremu za ulazak u operacionu salu. Nakon toga, odvodi pacijenta u ambulantu gde će ga hirurg još jednom pogledati i dati sva potrebna uputustva za operaciju, a potom ga odvodi do operacione sale, gde pacijenta preuzima pomoćna instrumentarka.

Napomena: Ukoliko pacijent uzima neku redovnu oftalmološku ili drugu (internističku) terapiju mora obavestiti lekara o tome na preoperativnom pregledu. Lekar će odlučiti da li se terapija može uzimati redovno ili neke lekove treba ukinuti nekoliko dana pre i nakon operacije.

Operacija

Operacija sive mrenePo ulasku u operacionu salu, pomoćna instrumentarka pomaže pacijentu da legne na operacioni krevet, prebrisava dezinficijensom hirurško polje – oko i regiju oko oka i prekriva pacijenta sterilnim prekrivačem, ostavljajući slobodnu regiju oko nosa i usta, kako bi mogao nesmetano disati. Nakon kraće pripreme oka za operaciju, hirurg otpočinje intervenciju.

Operacija katarakte metodom fakoemulzifikacije podrazumeva primenu ultrazvuka u odstranjivanju zamućenog prirodnog sočiva, umesto kog se ugrađuje veštačko sočivo koje pacijentima omogućava jasan vid, kakav su imali pre nastanka katarakte. U pitanju je tzv. intraokularno sočivo – specijalno dizajnirano, veštačko sočivo koje ostaje trajno u oko, ne izazivajući nikakvu reakciju oka, smetnje ili nelagodnost. Danas na tržištu postoji raznovrsna ponuda visokokvalitetnih intraokularnih sočiva, koja pružaju različite mogućnosti i kvalitet postoperativnog vida. Odluku o tome koje sočivo će biti ugrađeno donosi pacijent, u skladu sa preporukom lekara, na preoperativnom pregledu.

Za izvođenje operacije koriste se specijalni, fako aparati vrhunske preciznosti. Da bi ultrazvučna sonda došla do zamućenog sočiva, hirurg na rožnjači pravi mikro rez veličine 1,8mm – 2,75mm a zatim pravi kružni otvor na prednjoj kapsuli sočiva. Pomoću ultrazvučne sonde, hirurg usitnjava sadržaj zamućenog sočiva na male parčiće koje potom ispira iz oka. Kroz napravljeni rez se ubrizgavaju zaštitne supstance koje štite strukture oka u toku eliminacije sočiva ultrazvukom. Po uklanjanju zamućenog sočiva, instrumentom koji podseća na olovku se savitljivo intraokularno sočivo ubacuje u oko.

Nakon operacije katarakteOd velikog je značaja da pacijent za vreme operacije bude miran i da sarađuje sa hirurgom, prateći njegova uputstva i gledajući u svetlo ispred sebe. Pacijent čuje šta se dešava (zvuk ultrazvučnog aparata, glas hirurga) i oseća promene na oku (svetlost operacionog mikroskopa, tečnost kojom se ispira oko, blagi pritisak tokom implantacije intraokularnog sočiva) ali tokom operacije ne oseća bol, zahvaljući kapljičnoj anesteziji.

Celokupna operacija katarakte traje 15-ak minuta. Po završetku, medicinsko osoblje pomaže pacijentu da ustane sa operacionog kreveta i polako ga odvode u prostoriju u kojoj je prethodno rađena preoperativna priprema.

Posle operacije

Posle operacije sive mrenePomoćni medicinski tehničar pomaže pacijentu da skine mantil, kaljače i kapu. Ukapava mu određene antibiotske kapi u oko, kao i kapi koje sprečavaju zapaljenje, te postavlja zaštitnu školjku na oko, koja će biti skinuta na kontrolnom pregledu sutradan. Školjku pacijent sme skidati samo kada stavlja kapi, po instrukcijama lekara.

Veoma je važno da pomoćni medicinski tehničar pacijentu i pratnji detaljno objasni način upotrebe postoperativne terapije i kapi za oči. Budući da je na oku napravljen veoma mali rez, ne postavljalju se šavovi, pa ovakva rana brzo zarasta.

Nakon operacije katarakte nije potrebna hospitalizacija, te nakon kraćeg zadržavanja, pacijent uz obaveznu pratnju odlazi kući. Po povratku kući bilo bi poželjno da se pacijent odmara. Nije dozvoljeno diranje, odnosno trljanje oka, kao ni skidanje zaštitne školjke.

Posle operacije sive mreneNormalno je da nakon prestanka delovanja anestezije pacijent oseti peckanje, blago grebanje i nelagodnost u oku. U ovakvim situacijama, pacijent može popiti lek koji obično koristi za ublažavanje bolova. Takođe, pacijent može imati zableštenja na izvoru svetlosti i oko može biti blago crveno. Svi navedeni simptomi su normalni i postepeno nestaju u narednih nekoliko dana.

Prva kontrola nakon operacije je sutradan. Već tada je kod većine pacijenata primetno značajno poboljšanje vida. Sledeće kontrole su nakon nedelju dana, mesec dana, šest meseci i godinu dana.